• Makaleler
Hukukta Çelişkili Bir Düzenleme

Hukuk, haklar anlamına gelmekte olup, insanların sahip olduğu hak, yetki ve sorumlulukları ortaya koyan, insan, toplum ve devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen, bu ilişkilerin sonucu ortaya çıkan ihtilafların çözüm yollarını ve müeyyidesini de gösteren kamu gücü ile desteklenmiş kurallar bütünüdür. Ancak insanlar hukuk deyince genelde adaleti anlarlar. Halbuki hukuk, her zaman adaleti sağlamaz veya hukukun olduğu yerde her zaman adalet ortaya çıkmaz. Çünkü hukuk kurallarını koyan devlet veya kamu gücü çoğu zaman kendi lehine ama insanlar aleyhine düzenlemeler yapabilir.


Zaman zaman bir birinden farklı zamanlarda çıkarılan kanunlardaki bir biri ile çelişen hükümlerin uygulanması da devlet lehine ama vatandaş aleyhine uygulamaların ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bu durum ise adaletsizliğe yol açabilmektedir.


Sözgelimi davacı bir kişi davalıdan olan alacağının tahsili için alacak davası açtığı zaman mahkeme davayı kabul edince davalı aleyhine çıkan ilam (mahkeme kararı) kesinleşmeden icraya konulabiliyor. Yani kararın temyiz edilmiş olmasına rağmen bu mahkeme kararında belirtilen davacı alacağı, mahkeme masrafları davalıdan alınabiliyor. Devlette karar ve ilam harcını tahsil edebiliyor. Ancak bir kişi davalı adına olan tapu kaydının iptali ile kendi adına tescili için açtığı davayı kazandığı zaman karar kesinleşmeden tapu iptal ve tescil işlemi yapılamıyor ve mahkeme masrafları davalıdan tahsil edilemiyor. Çünkü Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.350/II ’deki “ …taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez.” Hükmü icraya yani tapuda işlem yapmaya engel olmaktadır. Oysa aynı ilamdaki karar harçlarının tahsilini engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır. Yani diyelimki yüz bin liralık bir taşınmazın tapu iptaline karar verildiği zaman ödenmesi gereken bakiye ilam harcı olan yaklaşık 5.120.TLyi devlet isteyebilmektedir.
Devletin bakiye harcın tahsiline ilişkin düzenlemesi Harçlar Kanununun 28/1-a m.sindeki “Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.” Hükmünde düzenlenmiştir.

    Burada kanun karar ve ilam harçlarının ödenmesi konusunda HMK 350/II deki gibi kesinleşme şartını getirmemiştir. Hatta Harçlar Kanunu m.37 - Bu kanunda ödeme zamanı gösterilen harçlardan süresinde ödenmiyenleri, ilgili mahkeme ve daireler tarafından sürenin sonundan itibaren onbeş gün içinde bir yazı ile o yerin vergi dairesine bildirilir ve harçlar vergi dairesince tahsil olunur.” Hükmü ile devlet bir an önce harcı almanın çabası içerisinde olmuştur. Buna karşılık ilamın asıl kısmı olan tapu iptali ve tescili ise kesinleşme şartına bağlanmıştır. Yani davacı davayı kazanmasına rağmen kendi hakkını elde etmeden devlet harcını tahsil edebilmektedir.
 
    Burada asıl sorun, davayı kaybeden davalı kararı temyiz ettiği zaman Yargıtay tarafından karar bozulacak olursa ortaya çıkmaktadır. Yargıtay incelemesi devam ederken devlet karar harcını tahsil etmiş olacaktır. Yargıtay kararından sonra dava reddedilirse davalı yatırdığı harçlar geri alabilecek. Ancak bu harçların iadesi için ise kararın kesinleşmesi gerekmektedir. Çünkü Harçlar Kanunu “Madde 31 - Peşin alınan Karar ve İlam Harcı işin hitamında ödenmesi gerekenden fazla olduğu anlaşılırsa fazlalık istek üzerine geri verilir.” Hükmü ile harcın iadesi “işin hitamına” yani kararın kesinleşmesi şartına bağlanmıştır.
 
    Bu çelişkili düzenlemenin ortadan kaldırılmasının yolu, kesinleşmeden icra olunamayacak olan ilamların bakiye ilam ve karar harçlarının tahsilinin de kararın kesinleşmesi şartına bağlamaktan geçer. Yapılacak olan bir kanuni düzenlemede Harçlar kanununun 28/1-a bendinin sonuna “Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleştikten sonra bakiye harçları tahsil edilir” hükmünü eklemek gerekecektir.
 

Yaklaşan genel seçimler sonucu kurulacak olan meclisin yapacağı kanuni düzenlemelerden birisi olarak yukarıdaki çelişkiyi giderecek çalışmalar yapması vatandaşın adalet anlayışına uygun bir hukuk devletinin de oluşmasına kapı açacaktır.


Av. Hüseyin ÇELİK

http://ustunder.org.tr/tr/makaleler/hukukta-bir-celiskili-duzenleme

http://www.anadolutelgraf.com/sayfa/Yazar/194710/HUKUKTA_BIR_CELISKILI_DUZENLEME.html