• Makaleler
Hukukta Çelişkili Bir Düzenleme

Hukuk, haklar anlamina gelmekte olup, insanlarin sahip oldugu hak, yetki ve sorumluluklari ortaya koyan, insan, toplum ve devlet arasindaki iliskileri düzenleyen, bu iliskilerin sonucu ortaya çikan ihtilaflarin çözüm yollarini ve müeyyidesini de gösteren kamu gücü ile desteklenmis kurallar bütünüdür. Ancak insanlar hukuk deyince genelde adaleti anlarlar. Halbuki hukuk, her zaman adaleti saglamaz veya hukukun oldugu yerde her zaman adalet ortaya çikmaz. Çünkü hukuk kurallarini koyan devlet veya kamu gücü çogu zaman kendi lehine ama insanlar aleyhine düzenlemeler yapabilir.


Zaman zaman bir birinden farkli zamanlarda çikarilan kanunlardaki bir biri ile çelisen hükümlerin uygulanmasi da devlet lehine ama vatandas aleyhine uygulamalarin ortaya çikmasina neden olabiliyor. Bu durum ise adaletsizlige yol açabilmektedir.


Sözgelimi davaci bir kisi davalidan olan alacaginin tahsili için alacak davasi açtigi zaman mahkeme davayi kabul edince davali aleyhine çikan ilam (mahkeme karari) kesinlesmeden icraya konulabiliyor. Yani kararin temyiz edilmis olmasina ragmen bu mahkeme kararinda belirtilen davaci alacagi, mahkeme masraflari davalidan alinabiliyor. Devlette karar ve ilam harcini tahsil edebiliyor. Ancak bir kisi davali adina olan tapu kaydinin iptali ile kendi adina tescili için açtigi davayi kazandigi zaman karar kesinlesmeden tapu iptal ve tescil islemi yapilamiyor ve mahkeme masraflari davalidan tahsil edilemiyor. Çünkü Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.350/II ’deki “ …tasinmaz mal ile ilgili ayni haklara iliskin kararlar kesinlesmedikçe yerine getirilemez.” Hükmü icraya yani tapuda islem yapmaya engel olmaktadir. Oysa ayni ilamdaki karar harçlarinin tahsilini engelleyen bir hüküm bulunmamaktadir. Yani diyelimki yüz bin liralik bir tasinmazin tapu iptaline karar verildigi zaman ödenmesi gereken bakiye ilam harci olan yaklasik 5.120.TLyi devlet isteyebilmektedir.
Devletin bakiye harcin tahsiline iliskin düzenlemesi Harçlar Kanununun 28/1-a m.sindeki “Karar ve ilam harçlarinin dörtte biri pesin, geri kalani kararin tebliginden itibaren bir ay içinde ödenir.” Hükmünde düzenlenmistir.

    Burada kanun karar ve ilam harçlarinin ödenmesi konusunda HMK 350/II deki gibi kesinlesme sartini getirmemistir. Hatta Harçlar Kanunu m.37 - Bu kanunda ödeme zamani gösterilen harçlardan süresinde ödenmiyenleri, ilgili mahkeme ve daireler tarafindan sürenin sonundan itibaren onbes gün içinde bir yazi ile o yerin vergi dairesine bildirilir ve harçlar vergi dairesince tahsil olunur.” Hükmü ile devlet bir an önce harci almanin çabasi içerisinde olmustur. Buna karsilik ilamin asil kismi olan tapu iptali ve tescili ise kesinlesme sartina baglanmistir. Yani davaci davayi kazanmasina ragmen kendi hakkini elde etmeden devlet harcini tahsil edebilmektedir.
 
    Burada asil sorun, davayi kaybeden davali karari temyiz ettigi zaman Yargitay tarafindan karar bozulacak olursa ortaya çikmaktadir. Yargitay incelemesi devam ederken devlet karar harcini tahsil etmis olacaktir. Yargitay kararindan sonra dava reddedilirse davali yatirdigi harçlar geri alabilecek. Ancak bu harçlarin iadesi için ise kararin kesinlesmesi gerekmektedir. Çünkü Harçlar Kanunu “Madde 31 - Pesin alinan Karar ve Ilam Harci isin hitaminda ödenmesi gerekenden fazla oldugu anlasilirsa fazlalik istek üzerine geri verilir.” Hükmü ile harcin iadesi “isin hitamina” yani kararin kesinlesmesi sartina baglanmistir.
 
    Bu çeliskili düzenlemenin ortadan kaldirilmasinin yolu, kesinlesmeden icra olunamayacak olan ilamlarin bakiye ilam ve karar harçlarinin tahsilinin de kararin kesinlesmesi sartina baglamaktan geçer. Yapilacak olan bir kanuni düzenlemede Harçlar kanununun 28/1-a bendinin sonuna “Kisiler hukuku, aile hukuku ve tasinmaz mal ile ilgili ayni haklara iliskin kararlar kesinlestikten sonra bakiye harçlari tahsil edilir” hükmünü eklemek gerekecektir.
 

Yaklasan genel seçimler sonucu kurulacak olan meclisin yapacagi kanuni düzenlemelerden birisi olarak yukaridaki çeliskiyi giderecek çalismalar yapmasi vatandasin adalet anlayisina uygun bir hukuk devletinin de olusmasina kapi açacaktir.


Av. Hüseyin ÇELIK

http://ustunder.org.tr/tr/makaleler/hukukta-bir-celiskili-duzenleme

http://www.anadolutelgraf.com/sayfa/Yazar/194710/HUKUKTA_BIR_CELISKILI_DUZENLEME.html